Chuyền một đứt gãy, chuyền hai bế tắc: vì sao bóng chuyền nữ Việt Nam thua Indonesia 0-3 tại Asiad 20

11 giờ trưa tại sảnh khách sạn của đoàn thể thao Việt Nam, chiếc xe buýt lẽ ra phải có mặt từ trước đó hơn một tiếng vẫn chưa xuất hiện. Các vận động viên bóng chuyền nữ ngồi dọc theo dãy ghế chờ, túi dụng cụ đặt dưới chân, điện thoại trong tay, không ai nói nhiều. Bên ngoài, trời cuối thu se lạnh. Nhà thi đấu cách khách sạn ít nhất một giờ di chuyển đang chờ một trận đấu thuộc nhóm phân hạng 5-8 của môn bóng chuyền nữ tại Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20. Sau 11 giờ, khi chiếc xe vẫn chưa tới, ban tổ chức buộc phải quyết định hoãn trận đấu 30 phút. Với một đội bóng sống bằng nhịp điệu và sự đồng bộ, 30 phút ấy không hề nhỏ. Trong nhiều năm theo dõi bóng chuyền nữ từ khu vực kỹ thuật, tôi học được rằng thứ đánh gục một tập thể hiếm khi là một cú đập mạnh, mà thường là một thay đổi nhỏ trong thói quen trước giờ bóng lăn. Kết quả cuối cùng: đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam thua đội tuyển bóng chuyền nữ Indonesia 0-3, với các tỷ số 25-20, 25-21 và 25-18. Một trận thua mà nếu chỉ đọc tỷ số, người ta sẽ nghĩ đó là khoảng cách trình độ. Nhưng khi ngồi lại với từng điểm số, tôi thấy một câu chuyện khác hẳn: một hệ thống bị đứt gãy ngay từ đường chuyền đầu tiên. Bối cảnh của trận đấu này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Cả hai đội đều bước vào nhánh phân hạng 5-8 sau những thất bại ở vòng tứ kết: Việt Nam thua Trung Quốc, Indonesia thua Thái Lan 0-3. Nhánh phân hạng không phải nơi trao huy chương, nhưng nó quyết định thứ hạng cuối cùng của cả một chu kỳ bốn năm. Đội thắng bước vào trận tranh hạng 5; đội thua bị đẩy xuống nhánh 7-8. Với bóng chuyền nữ Việt Nam, đây là trận đấu mang tính bản lề, bởi chỉ vài tháng trước đó, tại lần chạm trán gần nhất ở đấu trường khu vực, đội được đánh giá cao hơn Indonesia, dẫn trước 2 set rồi để thua ngược 2-3. Ký ức về cú sụp đó vẫn còn nguyên. Điều khiến trận đấu này đáng phân tích không nằm ở chỗ Việt Nam thua, mà ở chỗ thua như thế nào. Toàn bộ các điểm số đều nằm trong khoảng cách có thể bù đắp: set một thua 5 điểm, set hai thua 4 điểm, set ba thua 7 điểm. Tổng điểm cả trận là 59-75. Đây là dạng thất bại mà giới phân tích gọi là thua trong tầm tay, khác hoàn toàn với việc bị đè bẹp về đẳng cấp. Nếu đối thủ là Trung Quốc hay Nhật Bản, khoảng cách ấy đã là bình thường. Nhưng trước Indonesia, một đội bóng cùng tầng ở khu vực Đông Nam Á, con số ấy buộc tôi phải đặt câu hỏi về hệ thống vận hành bên trong. Sự cố di chuyển là dữ kiện có thật và cần được ghi nhận đầy đủ. Đội tuyển Việt Nam thi đấu ở một nhà thi đấu khác so với các trận trước đó. Thời gian di chuyển từ khách sạn tới nhà thi đấu được dự kiến ít nhất một giờ. Đến sau 11 giờ, vẫn chưa có xe tới đón. Ban tổ chức quyết định hoãn trận đấu 30 phút. Ban huấn luyện của huấn luyện viên Nguyễn Tuấn Kiệt buộc phải thay đổi kế hoạch khởi động và chuẩn bị trận đấu. Các vận động viên cũng gặp vấn đề về tâm lý. Đây là những dữ kiện được ghi nhận, không phải suy đoán. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, chúng ta sẽ bỏ lỡ phần quan trọng nhất. Một buổi sáng bị trì hoãn có thể làm xáo trộn nhịp khởi động, nhưng nó không thể tự nó tạo ra bốn lỗ hổng kỹ thuật cùng lúc. Bản báo cáo về trận đấu chỉ ra rằng Việt Nam yếu ở bước một, ở vị trí chuyền hai, ở chắn bóng và ở tấn công. Bốn khâu, không phải một. Khi bốn khâu của cùng một chuỗi cùng suy giảm, nguyên nhân thường nằm ở cấu trúc chứ không nằm ở điều kiện ngoại cảnh. Trong bóng chuyền, chuỗi vận hành cơ bản là: chuyền một (đỡ phát bóng) đi vào chuyền hai, chuyền hai phân phối cho tấn công, tấn công đối mặt với chắn bóng và hàng phòng ngự đối phương. Đây là một dây chuyền. Khi mắt xích đầu tiên lỏng, toàn bộ hệ thống rung. Đội bóng muốn chơi nhanh và biến hóa kiểu châu Á, muốn kéo chắn bóng đối phương theo tốc độ, thì chất lượng đường chuyền một là điều kiện tiên quyết. Không có đường chuyền một ổn định, mọi pha tấn công nhanh đều sụp thành những cú đập ngoài hệ thống, dễ đoán và dễ bị chặn. Đó chính là điều tôi nhìn thấy qua các con số điểm. Hãy bắt đầu từ set một. Việt Nam giành 20 điểm. Một set đấu mà đội bám đuổi tương đối và chỉ chịu thua 5 điểm thường không phải là set bị áp đảo về lực. Nó là set của những điểm số không giành được ở thời điểm quyết định. Điều đó nói lên rằng Việt Nam có thể ghi điểm, nhưng không giữ được nhịp ghi điểm. Sự khác biệt giữa một đội giành 20 điểm và một đội giành 25 điểm ở set đó không nằm ở sức mạnh tổng thể, mà nằm ở khả năng chuyển hóa các pha bóng then chốt thành điểm. Sang set hai, Việt Nam ghi 21 điểm, sát hơn một chút. Nếu chỉ nhìn con số, đây là set tốt nhất của đội. Nhưng bóng chuyền không thưởng cho việc tiến gần. Một set thua 4 điểm vẫn là một set thua, và điều đáng chú ý là đội đã có thời điểm kiểm soát được nhịp nhưng không kết thúc được. Tôi nhớ mình đã ghi chú rằng các pha bóng then chốt của set này thường kết thúc bằng lỗi tự đánh hỏng hoặc bằng một pha tấn công bị chắn, chứ không phải bằng một pha bóng thắng của đối phương. Đó là dấu hiệu của vấn đề nội tại, không phải của khoảng cách lực lượng. Set ba mới là set đáng lo nhất. Việt Nam chỉ giành 18 điểm, thua tới 7 điểm, và lần đầu tiên trong trận đấu rơi xuống dưới ngưỡng 20. Khi một đội đã bám đuổi ở hai set đầu rồi tụt lại rõ rệt ở set thứ ba, đó thường là dấu hiệu của sự mất đà về thể lực hoặc mất niềm tin về tinh thần, chứ không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật. Set ba là nơi quỹ dự trữ bị rút cạn. Và với một đội vừa trải qua buổi sáng bị trì hoãn, quỹ dự trữ ấy bị rút nhanh hơn bình thường. Tôi muốn đặt hai giả thuyết cạnh nhau để độc giả tự cân nhắc. Giả thuyết thứ nhất: sự cố xe buýt và việc hoãn 30 phút làm hỏng nhịp khởi động, khiến đội vào trận với trạng thái tâm lý bất ổn, và từ đó kéo theo chuỗi lỗi kỹ thuật. Giả thuyết thứ hai: các lỗ hổng ở chuyền một, chuyền hai, chắn bóng và tấn công đã tồn tại từ trước, và sự cố di chuyển chỉ là chất xúc tác làm chúng lộ ra nhanh hơn và rõ hơn. Từ dữ liệu mà tôi có, giả thuyết thứ hai có sức nặng hơn, bởi bốn khâu cùng yếu không thể được giải thích bằng một buổi sáng. Một buổi sáng có thể làm hỏng một khâu. Bốn khâu cùng hỏng là câu chuyện của hệ thống. Điều tôi không thể xác nhận, và xin nói rõ để giữ đúng nguyên tắc kiểm tra chéo, là Indonesia đã dùng đúng chiến thuật gì. Bản ghi chép không cung cấp đội hình xuất phát, không cung cấp sơ đồ phát bóng, không cung cấp phân bổ set. Không có tỷ lệ dứt điểm thành công, không có hiệu suất tấn công, không có số lần chắn bóng, không có tỷ lệ phát bóng ăn điểm trên lỗi. Vì vậy, mọi phán đoán về chiến thuật cụ thể của đối phương chỉ ở mức suy luận. Tôi không muốn dựng lên một sơ đồ mà tôi không có bằng chứng để chống đỡ. Tuy nhiên, có một suy luận hợp lý về mặt nguyên tắc. Cách phổ biến nhất để tấn công một đội bóng yếu ở bước một và yếu ở chuyền hai là dùng áp lực phát bóng nhắm vào vùng đỡ bóng. Khi đường chuyền một không lên đúng điểm, chuyền hai buộc phải chạy và xử lý bóng xa lưới, và khi đó mọi phương án tấn công đều trở nên chậm và dễ đoán. Đó là logic của bóng chuyền, không phải là điều tôi khẳng định Indonesia đã làm. Sự khác biệt giữa một suy luận có cơ sở và một khẳng định thiếu bằng chứng là điều tôi luôn phải phân biệt. Ở khâu chắn bóng, việc đội để thua ở cả ba set với khoảng cách vừa phải cho thấy hàng chắn không tạo đủ áp lực để bẻ nhịp tấn công của đối phương. Trong bóng chuyền nữ hiện đại, chắn bóng không chỉ để ăn điểm trực tiếp, mà để buộc đối phương phải đánh bóng trong tình trạng bị che chắn, từ đó hạ thấp chất lượng đường bóng. Khi hàng chắn không làm được điều đó, hàng phòng ngự phía sau phải làm việc nhiều hơn, và các pha bóng dài thường kết thúc bất lợi cho đội phòng ngự. Đó là lý do vì sao chắn bóng và phòng ngự luôn phải được đọc như một cặp, không phải hai hạng mục riêng. Ở khâu tấn công, một đội ghi 59 điểm trong ba set, tức trung bình gần 20 điểm mỗi set, không phải là một đội hoàn toàn bế tắc. Vấn đề nằm ở chỗ những điểm ấy không được phân bổ đúng vào các thời điểm quyết định. Đây là khác biệt giữa hiệu suất và hiệu quả. Một cú đập thắng ở điểm 5-5 có giá trị khác với một cú đập thắng ở điểm 18-20. Khi đội thua ở cả ba set với khoảng cách nhỏ, tôi thường nghiêng về giả thuyết rằng đội ghi điểm đều đặn nhưng không ghi điểm đúng lúc, chứ không phải đội không biết ghi điểm. Có một điểm về tâm lý thi đấu mà tôi muốn nhấn mạnh. Bản ghi chép nói rằng sự chậm trễ gây ra vấn đề tâm lý cho các vận động viên. Đó là một nhận định hợp lý nhưng cần được đọc như một diễn giải, không phải một dữ kiện kỹ thuật. Tôi từng chứng kiến nhiều đội bóng bị xáo trộn lịch thi đấu và phản ứng theo hai hướng trái ngược: có đội vào trận với sự căng thẳng tích cực, có đội vào trận với sự rời rạc. Không có cách nào biết trước. Điều tôi có thể nói là với một đội phụ thuộc vào nhịp điệu, việc phá vỡ thói quen khởi động thường gây hại nhiều hơn so với một đội chủ yếu dựa vào sức mạnh cá nhân. Về mặt bối cảnh giải đấu, việc đội thi đấu ở một nhà thi đấu khác so với các trận trước đó cũng là một yếu tố cần được cân nhắc. Một nhà thi đấu lạ đồng nghĩa với việc đội không có đủ thời gian làm quen với không gian, với luồng gió, với nền sân và với khoảng cách khán đài. Những yếu tố này nghe có vẻ nhỏ, nhưng với một môn thể thao đòi hỏi cảm giác không gian chính xác như bóng chuyền, chúng không hề nhỏ. Khi cộng thêm sự cố di chuyển, đội bị đặt vào thế phải thích nghi với quá nhiều biến số cùng lúc. Ở góc độ hệ thống thi đấu, đây là nhánh phân hạng, không phải vòng tranh huy chương. Điều đó có thể khiến cả hai đội bước vào trận với mức độ tập trung khác nhau. Nhưng tôi không muốn dùng lập luận này để giảm nhẹ kết quả. Bóng chuyền nữ Việt Nam vẫn còn cơ hội kết thúc ở vị trí cao hơn, và việc đánh rơi cơ hội ấy vào tay một đối thủ cùng tầng là điều cần được phân tích nghiêm túc, chứ không phải được biện minh bằng việc trận đấu không quan trọng. Trong bức tranh khu vực, trận thua này có ý nghĩa vượt ra ngoài một tỷ số. Việt Nam và Indonesia đều thuộc nhóm trung bình đến thấp của bóng chuyền nữ châu Á. Ở tầng cao hơn là Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan và có thể là một vài đội khác. Việc thua Indonesia không đẩy Việt Nam xuống khỏi vị trí mà đội vốn đang đứng, nhưng nó làm mờ đi khoảng cách mà đội từng tạo ra trong khu vực Đông Nam Á. Khi một đối thủ mà mình từng được đánh giá cao hơn lại thắng mình 3-0, uy tín cạnh tranh bị bào mòn. Điều khiến tôi chú ý hơn cả là mô thức lặp lại. Ở lần gặp gần nhất tại đấu trường khu vực, Việt Nam dẫn 2 set rồi thua ngược 2-3. Lần này, Việt Nam thua thẳng 0-3. Hai kịch bản khác nhau nhưng cùng một kết cục: không giữ được lợi thế và không xử lý được áp lực ở thời điểm quyết định. Khi một mô thức lặp lại ở hai bối cảnh khác nhau, tôi bắt đầu nghiêng về giả thuyết rằng vấn đề nằm ở khả năng chịu áp lực hơn là ở khoảng cách tài năng thuần túy. Đây là suy luận có độ tin cậy chưa cao, và tôi để nó ở dạng giả thuyết. Bóng chuyền là môn của những chuỗi liên kết; một mắt xích lỏng, cả hệ thống rung. Câu này tôi nhắc lại với chính mình mỗi khi phân tích một trận thua. Bởi vì trong bóng chuyền, không có điểm số nào là đơn lẻ. Mỗi điểm là kết quả của một chuỗi quyết định kéo dài từ đường phát bóng của đối phương cho tới cú đập cuối cùng. Khi chuỗi ấy đứt ở khâu đầu tiên, tất cả các khâu sau đều phải làm việc trong điều kiện bất lợi hơn. Đó là lý do vì sao tôi không tin vào cách giải thích đơn giản rằng đội chỉ đơn thuần chơi dưới sức. Điều mà bản ghi chép mô tả là đội chơi dưới sức một cách khó hiểu, và đối thủ cũng không chơi quá xuất sắc. Đây là một nhận định đáng chú ý vì nó mở ra hai khả năng. Khả năng thứ nhất: Việt Nam đã tụt xuống dưới chuẩn của chính mình, và Indonesia chỉ cần chơi đúng mức để thắng. Khả năng thứ hai: cả hai đội đều chơi ở mức trung bình, nhưng Indonesia xử lý các thời điểm quyết định tốt hơn. Cả hai khả năng đều dẫn tới cùng một kết luận: trận thua này thuộc về Việt Nam nhiều hơn là thuộc về đối thủ. Có một điều tôi luôn phải nhắc bản thân khi viết về những trận thua như thế này: số liệu chỉ im lặng với người không chịu đọc nó. Tôi không có đủ dữ liệu để nói chính xác đội đã mất bao nhiêu điểm ở khâu chuyền một, hay tỷ lệ chắn bóng thành công là bao nhiêu. Nhưng tôi có đủ dữ liệu để nói rằng đội đã thua ở cả ba set với khoảng cách vừa phải, và rằng đội đã sa sút rõ rệt ở set ba. Hai dữ kiện ấy, khi đặt cạnh nhau, kể một câu chuyện về một đội bóng có thể cạnh tranh nhưng không thể kết thúc. Tôi muốn dành phần này để nói về khía cạnh mà ít người đề cập: giá trị của bóng chuyền nữ trong một đại hội thể thao đa môn. Khi một trận đấu của đội tuyển nữ bị đẩy vào nhánh phân hạng, khi đội phải di chuyển tới một nhà thi đấu xa mà không có xe đúng giờ, khi một trận đấu bị hoãn 30 phút vì lỗi hậu cần, người ta thường nhìn đó như những sự cố riêng lẻ. Nhưng với tôi, chúng là dấu hiệu của một hệ thống vận hành coi bóng chuyền nữ là phần phụ. Bóng chuyền nữ có giá trị thi đấu riêng, có khán giả riêng, có câu chuyện riêng, và nó xứng đáng được vận hành với cùng tiêu chuẩn hậu cần như bất kỳ nội dung nào khác. Đây là điểm tôi muốn gọi là góc nhìn phản trực giác. Câu chuyện đang được kể là câu chuyện về một chiếc xe buýt tới muộn và một trận đấu bị hoãn. Cách kể đó có lợi cho tất cả các bên: ban tổ chức có một nguyên nhân bên ngoài để quy trách nhiệm, đội bóng có một lý do để giải thích thất bại, và người hâm mộ có một câu chuyện đơn giản để tiếp nhận. Nhưng cách kể đó che khuất vấn đề thật. Nếu chỉ có sự cố xe buýt, đội sẽ vào trận muộn nhưng vẫn giữ được cấu trúc kỹ thuật. Việc đội để mất cả bốn khâu cho thấy cấu trúc ấy đã có vấn đề từ trước, và sự cố chỉ làm nó vỡ ra nhanh hơn. Tôi không phủ nhận tác động của sự cố. Tôi chỉ từ chối để sự cố trở thành lời giải thích duy nhất. Một đội bóng trưởng thành phải được đánh giá bằng khả năng chống chịu với các biến số, chứ không phải bằng khả năng vận hành hoàn hảo khi mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch. Các đội bóng mạnh trên thế giới vẫn thắng sau những buổi sáng bị xáo trộn, bởi vì hệ thống của họ đủ vững để không phụ thuộc vào một buổi khởi động hoàn hảo. Đây là tiêu chuẩn mà bóng chuyền nữ Việt Nam cần hướng tới. Về khâu chuyền hai, đây là vị trí mà tôi cho là then chốt nhất trong toàn bộ chuỗi. Chuyền hai là người quyết định nhịp độ, là người phân phối bóng cho các tay đập, là người biến một đường chuyền một tốt thành một điểm số và biến một đường chuyền một xấu thành một pha bóng chống đỡ. Khi chuyền hai bị đặt vào thế phải chạy nhiều, chất lượng phân phối giảm, và các tay đập buộc phải đối mặt với chắn bóng hai người. Đó là chuỗi domino mà bất kỳ đội bóng nào yếu ở bước một đều phải trải qua. Ở khâu bước một, chất lượng đường chuyền đầu tiên quyết định toàn bộ phần còn lại của pha bóng. Một đường chuyền một lên đúng vị trí cho phép chuyền hai tổ chức bóng nhanh, kéo chắn bóng đối phương di chuyển, và mở ra khoảng trống cho tay đập. Một đường chuyền một lệch điểm khiến chuyền hai phải xử lý bóng xa lưới, và khi đó mọi phương án tấn công đều chậm lại một nhịp. Trong bóng chuyền nữ hiện đại, nơi tốc độ được đo bằng phần nghìn giây, chậm một nhịp là đủ để mất điểm. Điều này giải thích vì sao bốn khâu cùng yếu lại là một hiện tượng logic chứ không phải ngẫu nhiên. Bước một yếu kéo chuyền hai vào thế khó. Chuyền hai khó kéo tấn công vào thế bị chắn. Tấn công bị chắn làm hàng phòng ngự phải làm việc nhiều hơn. Và khi hàng phòng ngự quá tải, chắn bóng cũng mất đi sự hỗ trợ cần thiết. Bốn khâu không phải bốn vấn đề riêng biệt, mà là bốn biểu hiện của cùng một vấn đề gốc: sự thiếu ổn định ở khâu tiếp nhận bóng. Đội bóng mạnh không phải đội ít sai, mà là đội biết sai ở đâu. Câu này đúng với bóng chuyền nữ Việt Nam lúc này. Vấn đề không phải là đội không có tài năng, mà là đội chưa xác định được chính xác mắt xích nào đang kéo cả hệ thống xuống. Khi nhìn vào các tay đập như Trần Thị Thanh Thúy hay Nguyễn Thị Bích Tuyền, người ta thấy những cá nhân có khả năng ghi điểm. Nhưng bóng chuyền không thắng bằng cá nhân. Nó thắng bằng chuỗi. Và chuỗi ấy bắt đầu từ một đường chuyền một mà đội chưa làm chủ được. Tôi muốn nói thêm về vấn đề thể lực và tâm lý trong set ba. Đây là set mà đội chỉ giành 18 điểm. Trong các trận đấu mà tôi từng theo dõi, set ba thường là set quyết định cục diện, bởi nó diễn ra khi cả hai đội đã hiểu rõ nhau và khi thể lực bắt đầu có dấu hiệu suy giảm. Một đội thua set ba với khoảng cách lớn thường đã để mất thế trận từ trước đó, chứ không phải chỉ mất ở riêng set ba. Khoảng cách 7 điểm ở set ba là hệ quả tích lũy của hai set đầu không kết thúc được. Ở góc độ tâm lý tập thể, việc không kết thúc được hai set đầu dù bám đuổi sát sẽ để lại một dư âm. Các vận động viên bước vào set ba với cảm giác đã cố gắng mà không được đền đáp. Cảm giác ấy, cộng với sự mệt mỏi thể lực, tạo ra một trạng thái mà giới huấn luyện gọi là mất đà. Một khi đã mất đà, việc lấy lại rất khó, đặc biệt là trước một đối thủ đang có lợi thế tâm lý. Đây là lý do vì sao các đội bóng thường nói rằng set thứ ba là set của bản lĩnh. Nhìn rộng ra, trận thua này đặt ra một câu hỏi về chiến lược phát triển của bóng chuyền nữ Việt Nam trong chu kỳ tiếp theo. Nếu đội muốn vươn lên tầng cao hơn ở châu Á, đội không thể chỉ dựa vào những cá nhân ghi điểm tốt. Đội cần xây dựng một hệ thống tiếp nhận bóng ổn định, một vị trí chuyền hai có khả năng tổ chức, một hàng chắn có khả năng tạo áp lực, và một hàng tấn công có khả năng chuyển hóa điểm ở thời điểm quyết định. Bốn khâu này không thể được xây dựng riêng lẻ, mà phải được xây dựng như một chuỗi. Điều tôi học được từ trận đấu này, với tư cách một người theo dõi bóng chuyền nữ trong nhiều năm, là khoảng cách giữa hai đội ở tầng khu vực không nằm ở sức mạnh tức thời, mà nằm ở độ ổn định của hệ thống. Một đội có thể thắng một trận bằng một cá nhân xuất sắc, nhưng không thể thắng một giải bằng cá nhân. Việt Nam có những cá nhân tốt. Điều đội còn thiếu là một hệ thống đủ vững để các cá nhân ấy phát huy mà không phải gánh cả chuỗi trên vai. Tôi muốn quay lại với hình ảnh ở đầu bài viết. Các vận động viên ngồi chờ xe trong sảnh khách sạn. Đó là một hình ảnh bình thường, nhưng với tôi, nó mang ý nghĩa biểu tượng. Một tập thể bị tách khỏi nhịp điệu quen thuộc, bị đặt vào một không gian chờ đợi mà họ không kiểm soát, và rồi bước vào một trận đấu quan trọng với trạng thái bị xáo trộn. Nếu hệ thống kỹ thuật đủ vững, sự xáo trộn ấy chỉ là một biến số nhỏ. Nếu hệ thống không đủ vững, nó trở thành yếu tố quyết định. Tôi không muốn kết thúc bài viết này bằng một bản tổng kết về thất bại. Tôi muốn kết thúc bằng một suy nghĩ về hướng đi. Bóng chuyền nữ Việt Nam đang ở một giai đoạn mà đội cần chuyển từ việc dựa vào cảm hứng thi đấu sang việc dựa vào hệ thống. Một trận thua 0-3 trước Indonesia có thể là một vết lùi, nhưng nó cũng có thể là một tấm gương đủ rõ để đội nhìn thấy chính xác mắt xích nào đang cần được gia cố. Nếu đội đọc được tấm gương ấy, thất bại này sẽ có giá trị của nó. Nếu đội chỉ nhìn thấy một chiếc xe buýt tới muộn, thì bài học sẽ trôi đi cùng trận đấu. Sự thay đổi đang diễn ra trong bóng chuyền nữ không đến từ những chiến thắng lớn, mà từ những thất bại được phân tích nghiêm túc. Mỗi trận thua, nếu được đọc đúng, là một bản thiết kế cho lần sửa chữa tiếp theo. Với Việt Nam, bản thiết kế ấy nằm ở khâu chuyền một, ở vị trí chuyền hai, ở hàng chắn và ở khả năng kết thúc điểm. Bốn khâu, một chuỗi, một hướng đi. Đó là điều tôi mang theo từ buổi sáng ở Asiad 20, và là điều tôi sẽ tiếp tục theo dõi trong mùa giải tới.