Năm thay đổi của Donis: Ả Rập Xê Út đặt cược vào Al-Buraikan trước Oman

Phút 62 trận gặp Kuwait, khi bảng thay người thứ tư được giơ lên, Abdullah Al-Hamdan không nhìn vào bảng. Anh cúi xuống kéo tất, đứng dậy, đi dọc đường biên với tốc độ của một người đang cố kéo dài thời gian. Không vỗ tay, không đổi áo với người vào sân. Chỉ một cái gật đầu rất nhanh về phía ghế dự bị. Ở khu kỹ thuật, Donis không quay lại nhìn học trò của mình một lần nào. Tôi giữ chi tiết đó trong sổ từ lâu trước khi danh sách đội hình cho trận gặp Oman được công bố.

Sáu ngày sau, tên Al-Hamdan không nằm trong đội hình xuất phát. Người đá cao nhất là Firas Al-Buraikan. Khi tôi đếm lại danh sách, có đúng năm vị trí bị xoay so với trận thắng Kuwait 1-0: một thủ môn, một hậu vệ biên phải, một trung vệ và hai vị trí phía trên. Với một đội đang dẫn đầu bảng, đó là mức can thiệp không nhỏ. Cánh cửa phòng họp báo đóng lại, tôi bắt đầu nghe thấy trận đấu rõ hơn.

Bảng A của Cúp Vùng Vịnh lần thứ 27 đang ở thế rất hẹp. Ả Rập Xê Út có 3 điểm sau trận thắng Kuwait 1-0, Iraq và Oman mỗi đội 1 điểm, Kuwait chưa có điểm nào. Khoảng cách giữa ngôi đầu và vị trí thứ ba chỉ là hai điểm, nghĩa là một cú sảy chân trước Oman sẽ đẩy mọi thứ sang trận cuối gặp Iraq. Điều đáng chú ý nằm ở luật chơi: thắng Oman bằng bất kỳ tỷ số nào, Ả Rập Xê Út vào thẳng bán kết, không cần quan tâm đến kết quả trận còn lại của bảng.

Đấy là lý do tôi xem đây là trận chốt sổ, chứ không phải một lượt trận vòng bảng bình thường. Và cũng là lý do năm thay đổi của Donis đáng được mổ xẻ hơn là một dòng tin đội hình đăng lúc nửa đêm.

Trong đoạn băng buổi tập mở mà tôi xem lại nhiều lần, không có dấu hiệu nào của một sơ đồ hoàn toàn mới. Đội vẫn giữ khối bốn người ở tuyến dưới, chuyển đổi giữa 4-4-2 và 4-2-3-1 tùy theo vị trí bóng. Thứ thay đổi là con người. Người đưa thư không bao giờ hỏi tôi cần gì, ông ấy chỉ lặng lẽ để lại một phong bì — trong nghề của tôi, những tờ giấy nhỏ như thế thường nói nhiều hơn cả một buổi họp báo đông người.

Ba nhóm thay đổi, ba nguyên nhân khác nhau. Thay đổi ở vị trí thủ môn gần như chắc chắn là quyết định y tế, không phải lựa chọn chiến thuật: Nawaf Al-Aqidi chấn thương, Mohammed Al-Owais vào thay. Việc xoay hậu vệ biên phải và một trung vệ nằm cùng nhóm với thủ môn — đó là những điều chỉnh để vá một hàng thủ chưa từng đứng cạnh nhau đủ lâu, chứ không phải để đổi cách chơi.

Nhóm thứ hai mới là phần mang tính chuyên môn thật sự. Al-Hamdan đá chính trận Kuwait, bị thay ra, và nhận chỉ trích rộng rãi vì màn trình diễn mờ nhạt. Al-Buraikan vào thay không phải một canh bạc: anh là trung phong trung tâm ổn định hơn, người giữ vị trí cao nhất và buộc hàng thủ Oman phải lùi sâu hơn. Quyết định của Donis trả lời đồng thời hai áp lực — kết quả trên sân và dư luận ngoài sân.

Nhóm thứ ba là sự trở lại của bộ ba Al-Hilal: Mandash, Al-Owais và Tambakti cùng có mặt trong đội hình xuất phát. Đây là điểm dễ bị bỏ qua nhất. Ba cầu thủ cùng câu lạc bộ mang theo một thứ mà đội tuyển không mua được bằng tiền: phản xạ di chuyển không cần ra hiệu. Khi Ả Rập Xê Út pressing tầm cao, khoảng cách giữa ba người này thường ngắn hơn khoảng cách giữa các đồng đội khác. Ở một trận mà đội bóng cần giữ cự ly, đó là lợi thế thật.

Tôi vẫn phải nói rõ giới hạn của mình. Bản tin đội hình không kèm xG, không kèm PPDA, không có số phút kiểm soát bóng. Trận thắng Kuwait 1-0 là mẫu quá nhỏ để kết luận về chất lượng chiến thuật. Nhiều nơi đã dựng bản đồ nhiệt và vẽ ra câu chuyện về một hàng công mới; tôi không làm thế. Bản đồ nhiệt đã trở thành kiểu bói toán mới của làng bóng đá, nó che lấp vai trò thật của cầu thủ trong hệ thống thay vì giải thích vai trò đó. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, một tiền đạo có thể phủ rất nhiều ô đỏ mà vẫn không hề chạm bóng trong vùng nguy hiểm, chỉ vì hệ thống yêu cầu anh ta kéo giãn biên.

Điều tôi tin chắc, sau khi đối chiếu danh sách với báo cáo y tế: phần lớn năm thay đổi này là bắt buộc hoặc phản ứng, không phải một cuộc cách mạng chiến thuật. Cái mới nằm ở chỗ khác — Donis chấp nhận trả giá bằng sự gắn kết ngắn hạn để lấy lại sự tươi mới về mặt tinh thần.

Ở đây có một góc phản trực giác mà truyền thông khu vực đang đi sai. Câu chuyện được kể là Donis mạnh tay cải tổ, gạt một tiền đạo trẻ khỏi đội hình để đưa ra thông điệp. Nhưng Al-Hamdan vẫn ngồi trên ghế dự bị, vẫn nằm trong danh sách thi đấu. Nếu mục tiêu là trừng phạt, anh đã bị loại hẳn. Việc giữ anh lại là một hình phạt mềm, kiểu quyết định mà một huấn luyện viên đưa ra khi muốn vừa đáp lại sức ép dư luận, vừa không đập vỡ phòng thay đồ giữa giải đấu. Đánh đổi ngược lại cũng tồn tại: năm vị trí mới trong một trận có thể khiến Ả Rập Xê Út mất nhịp trong 20 phút đầu.

Một điểm nữa ít được nói tới. Oman không phải đội dễ chịu. Họ có cùng số điểm với Iraq và chỉ kém Ả Rập Xê Út hai điểm, nghĩa là họ bước vào trận này với quyền tự quyết vẫn còn nguyên. Đội bóng của Donis đang ở tình thế mà một bàn thắng sớm sẽ mở ra cánh cửa bán kết, còn một bàn thua sớm sẽ biến trận gặp Iraq thành trận chung kết sớm. Cách xử lý của ông trong 15 phút đầu sẽ cho biết ông đang nghĩ đến việc quản lý trận đấu hay nghĩ đến việc quản lý giải đấu.

Mỗi mùa giải là một nhịp tim, và tôi chỉ đang cố gắng bắt cho đúng phách. Tín hiệu nội bộ đáng theo dõi không nằm ở tỷ số. Nó nằm ở cách Al-Hamdan phản ứng nếu được tung vào sân từ ghế dự bị: anh sẽ chạy như người muốn giành lại vị trí, hay đi bộ như người đã hiểu mình bị xếp sau. Nó cũng nằm ở việc Donis xoay tua thế nào ở trận Iraq nếu Oman bị hạ. Còn lại, hãy chờ xem liệu năm thay đổi kia có phải là bản lề cho một đội bóng đang tìm lại chính mình.